NDVI توسط نرمافزارIDRISI Kilimanjaro 14.0 محاسبه شد. رویکرد مورد استفاده در این پژوهش برای تحلیل الگـوی مکانی جانداران خاکزی، مطالعه به وسیله ترانسکت است کـهنمونهها روی آن با نظم و فاصله معین واقع مـی شـوند (۲۴،
۱۵
۲۵). بـ رای انجـ ـام ایـ ن تحقیـ ق، نمونـ ه بـ ـرداری روی ترانسکت هایی موازی با فاصله ۵۰۰ متر از یکـدیگر و عمـودبر رودخانه کرخه و در یک سمت آن انجـام گرفـت. فاصـله۵۰۰ متر به عنوان فاصله حداکثر و پایه نمونـه بـرداری در نظـر گرفته شد . برای دستیابی به تعداد جفت نمونه هـای زیـادتردر چند فاصله (lag) اول که نقـش تعیـین کننـدهای در رسـمواریوگرام و تعیین پارامترهای آن دارنـد و در نهایـت سـببتخمین دقیق تر کریجینگ میشـوند، در فواصـل کمتـر (۱، ۲ ،۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، ۵۰، ۱۰۰ و ۲۵۰ متر) نیز بـهعنـوان سلـسله مراتبــی در مقیــاس نمونــه بــرداری روی ترانــسکت هــا در محل های مختلف، به صورت تصادفی و هدفمدار، نمونههای جانداران خاکزی جمعآوری شدند . در کل، تعـداد نمونـه هـا
۲۰۰ نمونه بود (شکل۲).
جمعآوری جانداران خاک (جاندارانی که با چشم دیده مـیشوند (۴۱) بهروش دستی، در قطعه نمونههـایی بـه ابعـاد ۵۰ * ۵۰ سانتیمتر تا عمق ۲۵ سانتی متر در اواخر زمستان که از لحاظشرایط آب و هـوایی و رطـوبتی، مطلـوبتـرین شـرایط بـرای فعالیت اکثر جانداران در این منطقه است، انجـام گرفـت. بـرای اینکار در هر قطعه نمونه، جانداران خاکزی بهصورت دسـتی ازخاک جدا و در کیسههای پلاستیکی با بر چسب مشخص قـرارداده شد (۱۹). جانداران پس از انتقال به آزمایـشگاه، تـا سـطحخــانواده شناســایی و تعدادشــان ثبــت شــد (۱۲). ســپس، فراوانی(تعداد کل جانداران خاکزی مشاهده شده در هـر قطعـهنمونه) و شاخصهای تنـوع زیـستی جانـداران خـاکزی شـاملیکنواختی(شاخص Sheldon)، تنوع ( شـاخصShannon H’) و غنا (شاخص Menhinick) بـا نـرم افـزار PAST 1.39 محاسـبهشدند. اندازه گیـری معیارهـای غنـا، یکنـواختی و تنـوع توسـطشاخصهایی صورت میگیرد که مهمتـرین آنهـا شـاخص هـای ذکر شده میباشند(۸).
توصیف آماری دادههـا بـه منظـور دسـتیـابی بـه خلاصـهاطلاعات آماری هر ویژگی، با اسـتفاده از نـرم افـزارSPSS 17 انجام گرفـت. شـاخص هـای آمـاری میـانگین، میانـه، حـداقل،۱۶
حداکثر، انحراف معیار، ضریب تغییـرات و چـولگی بـرای هـرمتغیـر تعیـین شـد. نرمـال بـودن دادههـا بـا اسـتفاده از آزمـون کولموگروف- اسمیرنوف بررسـی شـد. عـلاوه بـر آن ضـریبهمبستگی پیرسون بـین جانـداران خـاکزی و شـاخصNDVI (به عنوان شاخص تراکم پوشش گیاهی) تعیین گردید.
قبــل از کــاربرد تجزیــه و تحلیــلهــای زمــین آمــار ی، ناهمسانگردی هر متغیر با ترسیم واریوگرام رویهای مورد بررسی قرارگرفت (۴). برای واریوگرام ایدهآل، سه پـارامتر را مـیتـوانبهصورت اثر قطعهای، حد آستانه (سقف) و دامنه تأثیر بیان کرد.
درجه وابـستگی مکـانی متغیرهـا بـر اسـاس تقـسیم واریـانساثرقطعهای به حد آستانه (واریانس کل ) ضرب در ۱۰۰ بهدسـتمیآید. چنان چه این نسبت کمتر از ۲۵% باشد همبستگی قـوی، ۷۵-۲۵% همبستگی متوسط و بیشتر از ۷۵% هم بـستگی ضـعیفخواهد بود (۳۹). بررسی هم بـستگی مکـانی و تحلیـل سـاختارمکانی با استفاده از واریوگرام از طریق نرم افزار VARIOWIN 2.21 انجام شد (۳۲). اعتبارسنجی واریـوگرامهـا بـا اسـتفاده ازروش جک نایف برا ی تعیین مناسبترین شـعاع جـستوجـو وتعداد نقاط همسایه برای به حـداقـل رسـاندن خطـای تخمـینکریجینگ به وسیله نـرمافـزارGEOEASE انجـام شـد(۳۷). بـاتوجه به مقادیر مشاهده شده و برآورد شده، اریب (ME) ودقت (RMSE) محاسبه شد. خطای تخمین کریجینگ بایـستی دارای میانگین صفر بـوده و ریـشه میـانگین مجـذور خطـای تخمـین،بایستی حتی الامکان کوچک باشد. معمولا هرچه مقـدار ایـن دو شاخص کمتر باشد دقت روش بیشتر است. بعد از کنترل اعتبـار پارامترهای کریجینگ و به دست آوردن مناسـب تـرین پارامترهـا جهت میان یابی متغیرها، اقدام به پهنـه بنـدی و تهیـه نقـشه هـای کریجینگ شد. بدین منظور، میانیابی به روش کریجینگ بلوکی با استفاده از نـرم افـزار SURFER 8 صـورت گرفـت (۱۷). بـرای بررسی ارتباط بین جانداران خاکزی و تراکم پوششگیاهی آنالیز همبستگی و بررسی ارتباط مکانی از طریق تجزیه و تحلیل هـای زمین آماری انجام گرفت.

نتایج و بحث
با بررسی جدول ارزشهای تصویر و استفاده از تکنیک تعـدیلهیستوگرام, اثر اتمسفری در باندهای تصویر مشاهده نشد.
ضرایب رگرسیون (۲r) بین شـاخصNDVI و داده هـای تـراکمزمینی در هر مرحلـه پـس از تـشکیل بـافر، در جـدول ۱ آمـدهاسـت. نتـایج نـشان مـیدهنـد کـه در محـدوده نقـاط اصـلی نمونه برداری، بدون تشکیل بافر، بیـشترین ارتبـاط وجـود دارد.
بنابراین، داده های NDVI در نقاط اصلی نمونه بـرداری بـا ارائـهرابطـه قـویتـر بـا دادهاهـ ی برداشـت زمینـی، گویـای تـراکم پوششگیاهی بوده و بهعنوان شاخص تراکم پوششگیاهی مورد استفاده قرار گرفتند.
مـــاکروفون موجـــود در منطقـــه نیـــز شـــامل حلـــزون (Gastropodae)، کـــرم خـــاک ی(Lumbricidae) و بنـــدپایان
(خرخــاکی(Isopodae)، مورچــه(Ant)، عنکبــوت(Aranea)، پادمــان و صــدپا (Millipedes) و سوســک(Coleoptera)) بــا میانگین فراوانی ۱/۴۳ در هر متر مربـع بودنـد . خلاصـه آمـاری دادههای NDVI، فراوانی ، یکنواختی (شاخص Sheldon)، تنوع (شـاخصShannon H’) و غنـای جان داران خـاک (ش اخص Menhinick) در جدول ۲ آمده است.

شکل۱. موقعیت منطقه مورد مطالعه
نتایج حاصل از جدول خلاصه آماری و آزمون نرمال، نشانداد که توزیع داده ها در مورد شـاخص NDVI و شـاخص هـای تنوع زیستی جانداران خاک از توزیع نرمـال پیـروی نمـیکننـد . به خصوص توزیع دادههای فراوانی دارای چولگی زیاد در جهت مثبت است.
از آنجا که هرگاه چولگی زیاد نباشد نیازی به تبدیل دادههـانیست (۵) با توجه به مقـادیر پـایین چـولگی در مـوردNDVI (جدول ۲) که نمایانگر انحراف کم این متغیـر از توزیـع نرمـالاست، همچنین نزدیک بودن میانگین و میانه آن (جـدول ۲) کـهباز هم مـیتوانـد بیـانگر توزیـع نـسبتا نرمـال آن باشـد، کلیـهتحلیل های زمین آماری در مورد این شاخص برحسب داده هـای اصلی صورت گرفت.
اگرچــه توزیــع نرمــال داده هــا شــرط لازم و ضــروری پردازش های زمین آماری نمی باشد، لیکن در صورت نرمال بودندادهها، تخمین هـای زمـین آمـاری مـیتواننـد از دقـت بـالاتری برخوردار باشـند (۶). بـه همـین دلیـل سـعی بـر نرمـال کـردن دادههای جانداران خاکز ی گردید. داده ها به صورت لگاریتم پایـ ه طبیعی تبدیل شدند. با ایـن حـال، از آنجـا کـه در بعـضی نقـاطنمونــهبــرداری، مــشاهدات صــفر بودنــد تبــدیل بــه صــورت
((Ln (1+x) انجام گرفت (۵، ۳۰ و ۳۵).
با مقایسه واریوگرامهای متغیرها در دو حالت تبدیل شده و
۱۷

شکل۲. الگو ی نمونهبرداری و موقعیت نمونهها در منطقه مورد مطالعه
۱۸
جدول ۱. ضرایب رگرسیون (2r) بین شاخص NDVI و دادههای تراکم زمینی

اندازه بافر (متر)

بدون بافر ۳۰ ۵۰ ۶۰ ۶۵ ٧٠ ۱۰۰ ۲۰۰

ضریب رگرسیون (2r) ۴۶۷/۰ ۴۳۶/۰ ۴۳۵/۰ ۴۴۸/۰ ۴۴۵/۰ ۴۴۶/۰ ۳۶۹/۰ ۳۶۷/۰

جدول ۲. خلاصه آمار ی دادههای شاخص NDVI، فراوانی، تنوع، غنا و یکنواختی جانداران خاکزی
چولگی حداکثر حداقل ضریب تغییرات(%) انحراف معیار میانه میانگین شاخص
۰/۴۲۲ ۰/۲۶ ۰/۰۰ ۷۷ ۰/۰۷ ۰/۰۷ ۰/۰۹ NDVIشاخص
٣/٧ ۴٨٠ ٠ ۱۷۱ ٧٣/٩٧ ١۶ ۴٣/١ فراوانی(قبل از تبدیل)
۰/۸۴ ۶/١٨ ٠ ۷۶ ١/٧ ٢/٨٣
٢/۶۶ ( تعداد در متر مربع)
فراوانی(بعد از تبدیل)
٠/٣٨٩ ١/٩٣ ٠ ۹۳ ٠/۵١ ٠/۵٧ ٠/۵۶ تنوع
٠/١۵۴ ٢ ٠ ۸۰ ٠/۵٧ ٠/٧٢ ٠/٧١ غنا
-٠/٨۴٢ ١ ٠ ۵٧ ٠/٣٧ ٠/٧٩ ٠/۶۵ یکنواختی

بدون تبدیل (دادههای اصلی ) مشخص شد کـه سـاختار مکـانیواریوگرامها در حالتی که از دادههای اصلی استفاده شود بهتـر و دارای شکل هنجارتری اسـت. امـا درمـورد داده هـای فراوانـی، تبدیل با عث بهبود وضعیت شد. بنابراین، در مورد شاخص هـای تنوع زیستی جانداران خاکزی کلیـه تحلیـل هـای زمـین آمـاری برحسب داده های اصلی صورت گرفـت. در تحقیقـات دیگـری نیز محققان مختلف پس از برخورد با چنین وضعیتی از دادههای اصلی استفاده کردهاند (۱).

همبستگی جانداران خاکزی با تراکم پوشش گیاهی نتایج بیانگر این است که فراوانی و شاخص هـای تنـوع زیـستیجانداران خاکز ی، هم بـستگی مثبـت و معنـیداری بـا شـاخصNDVI دارند (جدول ۳ ). فراوانی جانداران خاکزی، همبستگی بیشتری با تراکم پوشش گیاهی نشان میدهد.

ساختار تغییرات مکانی
با بررسـی واریـوگرامهـای رویـهای، ناهمـسانگردی مشخـصیمشاهده نگردید . بنابراین، با توجه به همسانگرد بودن متغیرهـا ی مورد بررسی، واریـوگرام هـای همـه جهتـهی آنهـا تهیـه و مـدلمناسب برازش داده شد (شکل ۳ ).
مطالعه این واریوگرام ها نشان میدهد کـه توزیـع دادههـا درمورد همه فاکتورها در سطح منطقه به گونهای است که نـشانگروجود روند در هر شاخص نمیباشـد و واریـوگرامهـا حـضورهمبستگی مکانی را نشان میدهند. شایان ذکر است کـه الگـوی پراکنش مکانیNDVI و ویژگی هـای مـورد بررسـی جانـدارانخاکزی، همگی از مدل کروی تبعیت نمودهاند.
در تحقیق حاضر، میزان اثر قطعهای در مورد شاخص تراکمپوشـــش گیـــاهی ۱۹%، فراوانـــی جانـــداران خـــاکزی ۵۲%، یکنــواختی(Sheldon) ۳۵%، غنــا (Menhinick) ۵۳% و تنــوع (Shannon H’) ۵۵% حد آستانه مـیباشـد ( جـدول ۴). در کـلشاخص های جانداران خاکزی دارای همبستگی متوسط بودنـدو اثر قطعهای در واریوگرامها بالاست.
دامنه تأثیر واریوگرام در مورد تـراکم پوشـشگیـاهی ۱۹۷۷ متر، فراوانی جانداران خاکزی ۱۷۲۴متر، یکنـواختی ۱۴۵۰ متـر،
۱۹
جدول۳. ضریب همبستگی پیرسون(r) بین فراوانی، غنا، یکنواختی و تنوع جانداران خاکزی و شاخص NDVI
NDVI شاخص متغیر
۰/۴** فراوانی
۰/۲۵* یکنواختی
۰/۳۲** غنا
۰/۳۵** تنوع
**: معنیداری در سطح ۱ درصد و *: معنیداری در سطح ۵ درصد

 (|h|) (|h|)
703324-10568920
500
1000
0
0.0007
0.0014
0.0021

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

0.0028
0.0035
0.0042
0.0049
0.0056
0.0063
0.02
0.04
0.06
0.08
0.1
0.12
0.14
0.16
0.18

0

500

1000

0

  • 1

پاسخ دهید