در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل۱. موقعیت جغرافیایی و توپوگرافی سری سرگلند نور و پارسل هدف (قطعه شاهد) مورد مطالعه

جدول ۱ . ترکیب گونه های درختی و میانگین درصد پوشش آنها در قطعات نمونه
گونه های درختی درصد پوشش
(میانگین ± اشتباه معیار)
Acer velutinum Boiss.
Quercus castaneifolia C.A. May
Carpinus betulus L.
Tilia platyphyllus L. Alnus subcordata C.A. May
Acer cappadocicum Gled.
Prunus avium
Carpinus schuschaensis
Fagus orientalis L.
Sorbus torminalis
Zelkova carprinifolia
Parrotia persica (DC.) C. A. May.
Fraxinus excelsior L.
Diospyros lotus L. ۳۹/۳۷±۱۹/۴۳ ۳۸/۴۰ ± ۱۱/۱
۶۶/۶۹ ± ۱۲/۰۴
۲۰/۴۸ ± ۱۱/۹۱
۱۶/۳۴ ± ۹/۱۱
۵/۰۵ ± ۳/۵۷
۳/۳۹ ±۱/۹۷
۹/۵۶ ± ۵/۴۱
۷۶/۲۷ ± ۱۹/۷۲
۷/۴۹ ± ۴/۱۴
۱۴/۸۲ ± ۶/۴۲ ۱۷/۹۴ ± ۳/۹۶
۱۴/۴۸ ± ۵/۳۲
۲/۵۸ ± ۱/۰۶
۴
آزمایشگاهی خاک قرار گرفتند (۲۶). در روش های آزمایشگا هی برای محاسبه وزن مخصوص خاک به روش کلوخـه بـر حـسبگرم بر سانتیمتر مکعب و برای تعیین درصد کربن آلی از روشوالکی و بلاک استفاده شد (۱۱).
به منظور تعیین ذخیره وزنی حوض کربن آلی خاک از رابطهSOCP = [%C] × [BD] ×[LD] استفاده شد (۱۸، ۲۱ و۲۶). در ایـن رابطـه، BD ،%C ،SOCP و LD بـه ترتیـب وزن حـوض کربن آلی خاک بر حسب گـرم بـر سـانتی متـر مربـع (2g/cm)، درصد کربن خاک، وزن مخصوص ظاهری خاک بر حسب گرمبر سانتیمتر مکعب (3g/cm) و عمق خاک بر حسب سـانتی متـر (cm) می باشد.
کمیت های اندازه گیری شده پوشش درخت ی در هـر یـ ک ازقطعات نمونه شامل قطر بزرگ تـاج، قطـر کوچـک تـاج بـرای محاسبه سطح تاج پوشش و فراوانی پا یه های موجود بود. بـرای محاسبه سطح تاج پوشش، با توجـه بـه فـرم نامـشخص سـطحپوششی درختان اندازهگ یـری شـده در هـر یـ ک از پـلات هـای مد نظر از رابطه زیر استفاده شد (۸):
A = π /۴ × (d ۱ + d ۲ /۲)۲
در این رابطه : A سطح تاج پوشش بر حـسب متـر مربـع (2m)، ۱ dو ۲d به ترتیب قطر بزرگ تاج و قطر کوچک تاج بـر حـسبمتر (m) می باشند. برای پوشش علفـی نیـ ز م یـانگین فراوانـی وسطح درصد پوشش به دست آمده از میکروپلات ها در سطح کل پلات مورد اندازهگیری قرار گرفت. برای نمایش شـاخصهـایتنوع زیستی گیـاهی، از رایـج تـرین شـاخصهـا اسـتفاده شـد. شاخصهای مورد استفاده عبارتاند از ۱- فراوانی Abundance که محاسبه آن برای پوشش درختی بهصورت ع ینی یعنی برآورددقیق پوشش تاجی و برای پوشش علفی بهدلیل سهولت در کاربهصورت ذهن ی (تخمی نـی) صـورت گرفـت (۲، ۲۳). ۲- تنـوعشانون وینر ΄H که بـرای محاسـبه آن از کمیـ ت فراوانـی نـسبی گون های اس تفاده ش د (۲، ۴، ۲۵ و ۲۷). ۳- ش اخص غن ای گونهای SR که بـرای محاسـبه آن از شـمارش تعـداد گونـههـااستفاده شد (۲، ۲۷). ۴- یکنواختی پایلو ΄J که برای محاسبه آناز نسبت تابع شانون به حداکثر مقدار بـرآورد شـده آن اسـتفادهمـیشـود (۲،۴، ۲۵ و ۲۷). ۵- غلبـه گونـه ای D کـه از طریـق مجموع مربعات فراوانی گونهای مورد محاسبه قرار م ی گیرد (۲، ۲۵). ۶- مقدار اهمیت گونهایSIV که مجموع فراوانـی نـسبی، تراکم نسبی و چیرگ ی نسب ی میباشد (۴).
کلیه دادههـای بـ هدسـت آمـده در طـی مراحـل ذکـر شـده پــس از ورود در نــرم افــزار SPSS 17.0 توســط آزمــون Kolmogorov-Sminov مـورد آزمـون نرمالیتـه قـرار گرفتنـد وهمگنی واریانسها با استفاده از آزمونLevene مـورد بررسـیقرار گرفت . برای مقایـسه وزن حـوض کـربن آلـی عمـق هـای مختلف خاک از آزمون واریانس یک طرفه (ANOVA) اسـتفا ده شد و متعاقبا برای مقایسه چندگانه میانگینهـا از آزمـون تـوکی استفاده شد . جهت تعیین همبـستگی بـین شـاخصهـای تنـوعزیستی گیاهی و مقادیر وزنی حوض کربن آلی خاک از ضـریب همبستگی پیرسون استفاده گردید.

نتایج
جدول ۱ و ۲ ترکیـب گونـههـای درختـی و علفـی و میـانگیندرصد پوشش هر یک از گونهها را در منطقه مورد مطالعه نشانمیدهند. با توجه به عدم حضور قابل توجه پوشش درختچـهای در منطقه مورد مطالعه از ارائه آن خودداری گردید. طبـق نتـایجبه دست آمده، حداکثر پوشش گیاهی متعلق به گونههای درختـیراش، ممرز، پلت و بلندمازو میباشد و از بین گونه هـای علفـینیز جگن (کارکس) حداکثر پوشش را نسبت به بقیه گونـههـایگیاهان علفی به خود اختصاص داد.
جدول ۳ نتایج آزمـونANOVA مربـوط بـه پارامترهـایمحاسباتی وزن حوض کربن آلی خاک و مقادیر وزنی ذخـایر حوض کربن آلی را در عمقهای مختلف خاک نشان میدهـد .
بر اساس نتایج بـه دسـت آمـده در جـدول مـذکور فقـط وزنمخـصوص ظ اهری خ اک (3g/cm) در عم ق هـای مختل ف اختلاف معنی داری با یک دیگر نشان ندادند (P > 0.05). نتایج حاصل از آزمون توکی نـشان داد کـه میـانگین درصـد کـربن
۵
جدول۲. ترکیب گونههای علفی و میانگین درصد پوشش آنها در قطعات نمونه
گونه های علفی درصد پوشش
(میانگین ± اشتباه معیار)

Sambucus Ebulus L.
Cyclamen goum Miller.
Sanicula europaea L.
Mentha longifolia (L.) Huds
Asperula odorata (L.) Scop
Euphorbia amygdaloides L. Laser trilobium
Pteris cretica L.
Rubus persicus Boiss. Vicia sativa
Urtica dioica L
Viola odorata L .
Erythronium denis-canis L.
Scilla greilhuberi Speta.
Polygala anatolya L.
Ruscus hyrcanus Woron.
Mercurialis perennis L.
Fragoria vesca L.
Primula heterochroma Stapf.
Cardamine bolbifera L. plantago lonceolata L.
Galium setaceum L.
Petroselinum sativum Hill.
Danae racemosa (L.)Moench
Carex divulsa L
Carex sylvatica Huds .
Oplismenus undulatifolius P. Beauv.
Ungernia flava L.
Ungernia trisfaera L.
Pimpinella affinis Ledeb
Epimedium pinnatum L.
Hedera pastuchovii Worn Ex.Grossh. ۸/۰۸ ± ۲/۵
۱۸/۵۹ ± ۲/۴
۱۲/۱۸ ± ۳/۳۰
۲/۵ ± ۱/۳
۵/۰۸ ± ۱/۲
۱۲/۶۴ ± ۴/۴
۲/۲۴ ± ۱/۰۵
۵/۵ ± ۲/۰۶
۱۳/۴۰ ± ۳/۸۱
۵/۰۴ ± ۱/۶ ۸/۰۸ ± ۲/۹
۱۴/۶۴ ± ۲/۷
۱/۷۶ ± ۰/۹۹
۰/۵۲ ± ۰/۴۸
۷/۴±۱/۹
۱۰/۲۰ ± ۴/۱۶
۲/۷۲ ± ۱/۲۷
۷/۶۹ ± ۲/۹۲
۷/۱۳ ± ۱/۵۲
۲/۴۴ ± ۱/۲۳ ۲/۹۵ ± ۱/۲۶
۲/۴۱ ± ۰/۹۰
۳/۱۲ ± ۱/۰۲
۰/۹۳ ± ۰/۴۹
۴/۷۴ ± ۱/۷۷
۳۱/۴۶ ± ۴/۱۸
۴/۱۶ ± ۱/۵۹
۸/۳۲ ± ۳/۰۸ ۵/۴ ± ۲/۳
۷/۶۴ ± ۳/۳۷ ۱۶/۳۶ ± ۲/۹۳ ۱۴/۴۶ ± ۳/۸۷

جدول۳. نتایج تجزیه واریانس ویژگیهای خاک در عمقهای مختلف
وزن حوض کربن آلی (1-t.ha) وزن مخصوص ظاهری (3-g.cm) کربن آلی%
۳۷/۷۷۹ ۰/۶۳۲ ۱۵۶/۹۵۲ مقدار F محاسباتی
۰/۰۰۰ ** ۰/۵۳۵ ns ۰/۰۰۰** مقدار P
** و ns: به ترتیب نشان دهنده معن یداری در سطح ۱ درصد و عدم معنیداری است
۶
جدول ۴. نتایج مقایسه میانگین آزمون توکی مربوط به ویژگیهای خاک در عمقهای مختلف خاک
وزن حوض کربن آلی (1-t.ha) وزن مخصوص ظاهری (3-g.cm) کربن آلی%
۱۸۸/۲۶ b ۱/۴۷ a ۱/۲۷ a عمق اول (cm۱۰- ۰)
۲۳۴/۳۲ a ۱/۴۷ a ۰/۷۹ b عمق دوم (cm۳۰-۱۰)
۱۲۱/۲۸ c ۱/۴۴ a ۰/۴۱ c عمق سوم (cm۵۰- ۳۰)
حروف متفاوت در هر ستون نشان دهنده معنی داری در سطح ۵ درصد در عمق های مختلف خاک می باشد.

جدول ۵. میانگین (± خطای معیار) شاخصهای تنوع زیستی پوشش های درختی و علفی در منطقه مورد مطالعه
SIV D J΄ SR H΄ Abundance
۴/۴۵ ±۰/۱۳ ۰/۴۱ ±۰/۰۳ ۰/۷۳ ±۰/۰۳ ۴/۹۲ ±۰/۳۳ ۱/۱۵ ±۰/۰۸ ۷۸/۲۳ ± ۷/۱۰ پوشش درختی
۳/۷۱ ±۰/۱۶ ۰/۲۱ ±۰/۰۱ ۰/۸۰ ±۰/۰۱ ۱۰/۷۶ ±۰/۳۷ ۱/۹۱ ±۰/۰۴ ۳۵/۱۳ ± ۲ /۰ پوشش علفی
Abundance: شاخص فراوانی، ΄H: شاخص تنوع شانون ، SR: شاخص غناء گونهای، ΄J: شاخص یکنواخت ی پایلو، D: شاخص غلبه گونهای سیمپسون، SIV:
شاخص اهمیت گونهای

آلـی(Carbon concentration) در عمـق اول نـسبت بـه سـایر لایه های معدنی خاک، دارای مقدار بیشتری است و بـا افـزایش عمق م یزان آن بهطور معن یداری کـاهش یافـت . درصـورتی کـهمیانگین ذخیره وزنـی حـوض کـربن آلـی در عمـق دوم خـاکنسبت به سایر اعماق بهطور قابل ملاحظهای دارای مقدار وزنـیبیشتر و عمق سوم، دارا ی کمتر ین مقدار مـی باشـد (جـدول ۴).
همچنین نتایج بهدست آمده نـشان داد کـه میـانگین کـل مقـداروزنــی حــوض کــربن آلــی خــاک در منطقــه مــورد مطالعــه
1-t.ha ۰۷/۲۲ ± ۸۷/۵۴۳ میباشد.
جدول ۵ میـانگین شـاخصهـای تنـوع زیـستی گیـاهی دراشکوب درختی و علفی را در منطقه مورد مطالعه نشان میدهـد . مطابق جدول مربوطه شاخص مقدار اهمیـت گونـهای (SIV) و فراوانی (Abundance) لایه درختی ارزش عددی بیشتری را درمقایسه با پوشش های علفی نشان می دهـد درصـورتی کـه دیگـرشاخصهای ارائـه شـده تنـوع زیـستی پوشـش علفـی مقـادیربیشتری را نسبت به شاخصهای پوشش درختی نشان می دهند.
نتایج حاصل از آزمون هم بستگی پیرسون نشان داد کـه بـینشاخصهای تنوع گونهای درختـی و ذخـایر وزنـی کـربن آلـیخاک در عمقهای مختلف ، همبستگی معنیداری وجود ندارد وتنها بین فراوانی لایه درختی منطقه مورد مطالعه و ذخـایر کـربنآلی خاک در عمق اول هم بستگی مثبت (P < 0.01) وجود دارد
(جدول ۶).
نتایج حاصل از آزمون همبستگی پیرسون بین شاخصهـایتنـوع گونـهای درختـی و ذخـایر وزنـی کـربن آلـی خـاک در عمقهای مختلف نشان داد که مقادیر وزنی ذخایر کربن آلی درعمق سوم خاک (cm ۵۰- ۳۰) با شاخص تنوع گونهای شـانونوینــر (΄H) و یکنــواختی پــایلو هــمبــستگی مثبــت و قــوی (P < 0.01) و با شاخص غلبه گونهای (D) هم بـستگی منفـی وقوی دارد . بههمیننحو، کل ذخایر کربن آلی خاک کـه مجمـوعذخایر کربن آلی بهدست آمده از ۳ عمق مختلف خاک میباشـدبا شاخصهای مذکور هم بستگی معنی دار نشان داد (جدول ۷).

بحث و نتیجه گیری
از آن جایی که رودریگز و همکاران (۲۷) در رابطه با مطالعه تنوعزیستی گی اهی در جنگلهای آمیخته بلوط، کلیـه شـاخصهـایارائه شده چه در قالب درختی و چه در قالب پوششهای علفیرا بهعنوان پتانسیل طبیعی و رونـد تأثیرگـذار نـوع مـدیریتی درمنطقــه مــورد مطالعــه خودشــان معرفــی کردنــد، از ایــنرو شاخصهای تنوع زیستی ارائه شده در قالـب رویـش درختـی وعلفی در منطقه مورد مطالعه حاضر، م یتواند یکی از ویژگیهای
۷
بارز جنگلهای آمیختـه راش در جنگـلهـا ی هیرکـانی معرفـیشود. ذخایر کربن آلی در سطوح مختلف حوضچه های(Carbon sink) خاک و در نهایت در سطح حوض کربن خـاک (Carbon pool) علاوه بر این که در هریک از عمقهـا ی مختلـف خـاک، دارای ساختار مولکولی پیچیده ای هستند، دارای زمـان چرخـهتبادلی خیلی زیادی هـستند کـه میـزان تبـادل و تغییـرات آنهـابه همین ساختار و زنجیره مولکولی آن نیز بستگی دارد (۲۴). لذا تغییرات در میزان ذخایر کربن آلی در سـطوح مختلـف حـوضکربن آلی خاک و افزایش یا کاهش آن بـه دلایـل اشـاره شـده، می تواند تحت تأثیر مستقیم تنـوع زیـستی گیـاهی قـرار نگیـرد .
همانطور که مشاهده شد، مقادیر وزنی ذخایر حوض کربن آلـیخاک در سطوح مختلف با هیچ یک از شاخصهای تنوع زیستیلایه درختی همبستگی معنیداری نداشـت کـه بـر ایـن اسـاسمی توان گفت که ظاهرا تغییرات وزنی ذخایر کـربن آلـی خـاکمستقل از تغییرات تنوع زیستی درختی در منطقـه مـورد مطالعـهمی باشد . البته نتایج نشان داد که فراوانی پوشش درختـی دارایهمبستگی مثبت با ذخایر کربن آلی خاک در منطقه مورد مطالعهمی باشد . افزایش درصد پوشـشی لایـه درختـی مـسلمﹰا باعـث۸
جدول ۶. نتایج حاصل از آزمون هم بستگی پیرسون بین مقادیر وزنی ذخایر کربن آلی خاک و شاخصهای تنوع زیستی پوشش درختی.
SIV D J΄ SR H΄ Abundance
۰/۰۳ns -۰/۱۲ns ۰/۱۷ns ۰/۰۶۳ns ۰/۱۴ns ۰/۵۹** ذخایر وزنی کربن آلی عمق اول (cm۱۰-۰)
-۰/۰۴ns -۰/۰۲ns ۰/۱۰ns ۰/۰۳ns ۰/۰۷ns ۰/۲۵ns ذخایر وزنی کربن آلی عمق دوم (cm۳۰-۱۰)
-۰/۰۱ns -۰/۱۷ns ۰/۰۹ns -۰/۰۴ns ۰/۱۳ns ۰/۲۴ns ذخایر وزنی کربن آلی عمق سوم (cm۵۰- ۳۰)
-۰/۰۱ns ۰/۱۳ns ۰/۱۷ns ۰/۰۶ns ۰/۱۳ns ۰/۳۷ns کل ذخایر وزنی کربن آلی خاک
ns 😛 > 0.05 ،** : P < 0.01

جدول ۷. نتایج حاصل از آزمون هم بستگی پیرسون بین مقادیر وزنی ذخایر کربن آلی خاک و شاخصهای تنوع زیستی پوشش علفی.
SIV D J΄ SR H΄ Abundance
-۰/۰۷ns -۰/۲۸ns ۰/۲۴ns ۰/۱۴ns ۰/۳۳ns -۰/۲۴ns ذخایر وزنی کربن آلی عمق اول (cm۱۰- ۰)
-۰/۰۶ns -۰/۲۷ns ۰/۰۷ns ۰/۱۳ns ۰/۲۹ns -۰/۲۲ns ذخایر وزنی کربن آلی عمق دوم (cm۳۰- ۱۰)
-۰/۱۱ns -۰/۵۷** ۰/۵۱** ۰/۲۳ns ۰/۶۲** -۰/۳۳ns ذخایر وزنی کربن آلی عمق سوم (cm۵۰- ۳۰)
-۰/۱۱ns ۰/۴۷* ۰/۴۷* ۰/۲۱ns ۰/۵۲** -۰/۳۳ns کل ذخایر وزنی کربن آلی خاک
ns 😛 > 0.05 ،** : P < 0.01، : *P < 0.05

افزایش حجم لاشبرگها، خرده چوبها و سایر مواد آلی حاصلهاز درختان می گردد. با توجه به ترکیب پوشـش درختـی غالـبمنطقه مورد مطالعـه، حجـم لاشـبرگی منطقـه سرسـخت(litter recalcitrant)، چرمی شـکل (لاشـبرگ هـای حاصـل از راش وبلوط) و دیرتجزیه پذیر(slow decomposition rate) می باشـد .
بسیاری از مطالعات در بازه های زمانی بلند مدت به ایـن نتیجـهرسیدند که بیشتر کربن حاصل از تجزیه لاشبرگها و مواد آلـیسخت کف جنگل به لایههای سطحی خاک منتقـل مـی شـوند
(۱۴، ۲۰ و ۲۶). که احتما ﹰلا به همین دلیل بین فراوانـی درختـی وتغییرات ذخایر کربن آلی خاک در عمق اول خـاک هـمبـستگی معنیداری وجو د دارد . دلیل اثبات این موضوع می تواند افـزایشمعنیدار محتوی کربن(%) در عمق اول خاک نـسبت بـه دیگـراعماق خاک باشد. البته همانطور که در نتایج مشاهده شـد، بـینعمـق دوم خـاک علـی رغـم حـداکثر ذخـایر وزنـی کـربن؛ و شاخصهای تنوع زیستی گیاهی (درختـی و علفـی) هـیچ نـوع همبستگی معنی داری مشاهده نشد. خیلی از مطالعات ذکـر شـدهبر این امر تاکید دارند که پس از پروسههای طـولانیتـر، کـربنتجزیـه شـده از مـواد آلـی و سـخت کـف جنگـل (از جمل ه لاشبرگ های چرمی شکل در منطقه مورد مطالعه) پـس از ورودبه لایه های سطحی خاک توسط پدیده جابه جایی وارد لایه هـایمعدنی در عمقهای پایین تر خاک شده که متعاقبا باعث افـزایشمیزان ذخیر ه کربن خاک در لایه های معدنی میشـوند (۱۴، ۲۰ و ۲۶). همچنین، افزایش بارندگی و پدیـده آبـشویی مـواد آلـیکف جنگل و یا ترکیبات کربن لایـههـای سـطحی خـاک را بـهعمـق هـای معـدنی خـاک انتقـال مـیدهـد (۲۲). البتـه عوامـل فیزیوگرافی از جمله شیب دامنه های منطقـه مـورد مطالعـه مـی تواند در تسریع این رو یداد تأثیر بسزا یی داشته باشند. علاوه بـراین موارد، واحدی (۹) عنوان کرد که بافت خـاک جنگـلهـا ی آمیخته راش گلندرود اغلب رسی- سیلتی می باشـد و محتـویرس در عمقهای ثانویه خـاک (cm ۳۰- ۱۰) نـسبت بـه سـایراعماق دارای اختلاف بیشتری اسـت. جیمنـز و همکـاران (۱۸) پیشنهاد می کننـد کـه خـاکهـا ی بـا بافـت رسـی – سـیلتی وبه خصوص خاکهایی کـه دارای درصـد رس بیـشتری هـستندبهدلیل چسبندگی ذرات خاک، حجـم هـدررفت کـربن در طـیتبادلات کربن کمتر است که این موضوع باعث افـزایش هرچـهبیشتر ذخایر کـربن آلـی خـاک مـی شـود . بنـابر اسـتدلالهـایصورتگرفته می توان ازدیاد ذخایر وزنـی کـربن آلـی در عمـقثانویه خاک نسبت به سایر اعماق را به دلایل فوق الذکر ارتبـاطداد. جندل و همکاران (۱۷) گزارش میدهند که نقـش درختـانغال ب، ب ه خ صوص در جنگ ل ه ای آمیخت ه راش (Fagus sylvatica L.) در میزان ذخایر کربن آلی خاک می توانـد بـسیارتأثیرگذار باشد؛ به ایننحوکه گونه هـای درختـی غالـب عمـدتاعلاوه بر افزایش قابل توجه از حجم مـواد آلـی کـف جنگـل وافزودن کربن به لایههای سطحی خاک، دارای ریشه دوانی عمیقبا سطوحی بسیار وسیع میباشند که بدینترتیب به طور فزاینـدهباعث ایجاد تغییر در میـزان ذخـایر حـوض کـربن آلـی خـاکبه خصوص در لایههای معدنی می شوند.
از بین کلیه شاخصهای تنوع زیستی پوشش علفی، شاخص غلبه گونهای(D) هرچند با لایههای فوقانی (عمـق اول و عمـقدوم) خاک همبستگی معنیداری نداشت ولی بـا ذخـایر وزنـیکربن آلی عمق سوم خاک و کل ذخایر وزنی کـربن آلـی خـاکهمبـستگی منفـی از خـود نـشان داد. ایـن هـمبـستگی وارونـهمی تواند بهدلیل غالبیت پوشش برخی از گونههای علفـی باشـدکه دارای نقش عمده ای در تجزیه مـواد آلـی حاصـله از اجـزاءنباتات و افـزا یش فعالیـت هـای تغذیـه ای(trophic dynamics) هستند (١۶ و ٢٧). از طرف ی پوشش مذکور احتما ﹰلا در محـدودهخاکهای نمونه برداری شده، دارای سیستم ریشه دوانی گـستردههستند که باطبع سبب کمک رسانی به فرآیند هرچه بیشتر تنفسدرخاک م یشوند (١۶ و ٢٧). تمام ایـ ن خـصوصیات مـیتوانـدمنجر به کاهش مخازن کربن آلی خاک و عامـل ارتبـاط وارونـهبـین شـاخص غلبـه و ذخـایر وزنـی کـربن آلـی خـاک باشـد. همانطور که در نتایج مشاهده شد، همبستگی معنیدار مثبت بین تنوع گونهایشانون، شاخص یکنواختی پایلو و ذخایر کربن آلـیدر عمق تحتانی (cm ۵۰-۳۰) و کل ذخایر کربن خـاک وجـوددارد. این امر بدین معنی است که ترکیب و تنوع گونهای علفـیو توزیع گونهای علفی می تواند به طور فزاینـده باعـث افـزایشذخایر حوض کربن آلی خاک شود. آئرتز و چاپین (۱۰) عنـوانمی کنند که در جنگل های پهن برگ معمولا پوششهـای کـفجنگل پـیش از آشـکوب فوقـانی از نـور خورشـید، بـه طـرقگوناگون برای شکوفایی و رشد اسـتفاده مـی کننـد کـه از ایـنطریق با افزایش روند فتوسنتز باعث افزایش محتـوی کـربن بـهخاک می شوند که در این راستا افزایش تنوع گونهای، توزیـع ونحوه پراکنش فلور علفی در کف جنگل باعث ازدیاد و اسـتفادهبهینه از خاصیت پرتوافکنی شده که بالطبع باعث افزایش سـطححوض کربن آلی خاک میشوند.
نتایج تحق یق حاضر نـشان داد کـه تغییـرات وزنـی حـوضکربن آلی خاک در سطوح مختلف (عمقهای متفاوت و مجموعوزنی عمقهای مورد بررسی) در منطقه مورد مطالعه، مـستقل ازارتباط با تنـوع ز یـستی پوشـش درختـی از جملـه تنـوع، غنـا،یکنواختی و اهمیت گونه ای مـیباشـد . در خـصوص ایـ ن امـر، کربی و پتوین (۲۱) عنوان کردنـد کـه عـدم ارتبـاط بـین تنـوعزیستی گ یاهی و حوض کربن آلی خاک می تواند بهدلیـل تغییـ ر
۹
پذیری ز یاد مقاد یر کربن ترسیب شده در یـ ک رو یـ شگاه باشـد. البته ناگفته نماند تنوع زیستی گیاهی از جمله غنـای گونـهای در میزان دستیابی آب در خاک، کیفیت و کمیت لاشبرگی، ترکیـبتراوش مواد مترشحه از ریشهها، ریشه دوانی و توزیـع محتـویکربن در عمـقهـا ی مختلـف خـاک و در نهایـ ت در رابطـه بـاتغییرات وزن ی حوض کربن آلی خـاک، تأثیرگـذار اسـت (۲۱).
براساس موارد مطرح شده، در مورد ارتباط بین تغییرات ذخـایروزنی کربن آلی خاک و شاخصهـای تنـوع زیـستی گیـاهی درمنطقه مورد مطالعه، میتوان گ فت که سـاختار بـسیار پیچیـده وغیریکنواخت در رابطه با میزان ذخـایر کـربن در خـاک وجـود

منابع مورد استفاده
دارد. این امر می تواند بهدلیل تأثیر گذاری شرایط فیزیکی زمین،فعالیت های مختلف میکروارگانیسمها در کلیه سـطوح خـاک وآنزیمهای مترشـحه از آنهـا در خـاک، شـرایط تحـولی پروسـهافزایشی کربن در حوض کربن آلی در لایههای مختلـف خـاک،آشفتگی های موجود درخاک، کلیه ترکیبات شیمیایی و سـاختارمولکـولی ترکیبـات آلـی از جملـه ترکیبـات کـربن دار و حتـی تغییرات تناوبی در شرایط جوی، تأثیرات بارزی در میزان ذخایرکربن آلی خاک داشته باشد. این تأثیرات میتواند روند صعودیو یـا رونـد نزولـی داشـته باشـند کـه در تحقیقـات آتـی ایـن موضوعات، مورد پیشنهاد قرار میگیرند.
۱. اسحاقی راد، ج.، ق . ز اهدی امیری، م. مروی مهاجر و ا. متاجی. ۱۳۸۸. ارتباط بین پوششهای رستنی با خصوصیات فیزیکـی و شـیمیاییخاک در جوامع راش( مطالعه موردی : جنگل آموزشی پژوهشی حیـرود کنـار نوشـهر). فـصلنامه تحقیقـات جنگـل و صـنوبر ایـران ۱۷(۲): ۱۸۷-۱۷۴.
۲. اسماعیل زاده ، ا. و س .م. حسینی. ۱۳۸۶. رابطه بین گروههای اکولوژیک گیاهی با شاخصهای تنوع زیستی گیاهی در ذخیره گاه سرخدارافراتخته. محیطشناسی ۳۳(۴۳): ۳۰-۲۱.
۳. بی نام، ۱۳۸۷. طرح جنگلداری سری سه گلندرود (تجدید نظر دوم). اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران، نوشهر.
۴. پوربابایی، ح. و خ . د ادو. ۱۳۸۴. تنوع گونهای گیاهان چوبی در جنگلهای سری یک کلاردشت، مازنـدران. مجلـه زیـست شناسـی ایـران
.(۴)۱۸
۵. متاجی، ا .، ق. زاهدی امیری و ی. عصری. ۱۳۸۸. آنالیز پوشش گیاهی بر اساس جوامع و ارتباط آن با شرایط فیزیکی و شیمیایی خاک درجنگل های طبیعی. فصلنامه جنگل و صنوبر ایران ۱۷(۱): ۹۸-۸۵.
۶. محمودی طالقانی، ع. ا.، ق، زاهدی امیری، ا. عادلی و خ. ثاقب طالبی . ۱۳۸۶. برآورد ترسیب کربن خاک در جنگلهـا ی تحـت مـدیریت
(مطالعه موردی: جنگل گلبند در شمال کشور ). فصلنامه تحقیقات جنگل و صنوبر ایران ۱۵(۳): ۲۵۲-۲۴۱.
۷. مروی مهاجر، م. ۱۳۸۴. جنگل شناسی و پرورش جنگل. انتشارات دانشگاه تهران، ۳۸۷ ص.
۸. نمیرانیان، م. ۱۳۸۹. اندازهگیری درخت و زیستسنجی جنگل. انتشارات دانشگاه تهران، ۵۹۴ ص.
۹. واحدی، ع . ۱۳۹۱. ارتباط بین تنوع زیستی گیاهی و میزان ترسیب کربن در جنگلهای طبیعی شمال ایران (مطالعه موردی جنگل گلندرود نور). رساله دکتری جنگلداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ۱۲۷ صفحه.
.01 Aerts, R. and F. S. Chapin. 2000. The mineral nutrition of wild plants revisited: a Re-evaluation of Processes and Patterns. Advances Ecological Research 30:1–67.
.11 Allison, L. E. 1975. Organic carbon. PP. 1367-1378. In: Black, C.A. (Ed.), Methods of Soil Analysis. American Society of Agronomy, Part 2. Madison, WI.
.21 Barnes, B.V., D. R. Zak, S. R. Denton and S. H. Spurr. 1998. Forest Ecology. John Wiley and Sons Inc. 773 pp.
.31 Cantarello, E., A. C. Newton and R. A. Hill. 2011. Potential effects of future land-use change on regional carbon stocks in the UK. Environmental Science & Policy 14: 40-52.


پاسخ دهید